Köpeklerle İletişim Kurma Sanatı

Bu başlığı atmamın iki sebebi var. Birincisi eğitimine başladığım bir köpeğin ve sahibinin hikâyesi diğeri ise köpek sahiplerinin köpeklerini nasıl tanıyabilecekleri konusunda yardımcı olmaya çalışmak.

Köpeklerin evrimleşme süreci ve sürüye dahil olma şekilleri;

Köpeklerin evrimleşme sürecinin tam tarihi bilinmese de çok eski dönemlere dayanmaktadır. Bilindiği üzere kurtlar, sürü halinde yaşarlar ve bu sürünün avlanma, beslenme, dolaşma ve dinlenme gibi şeylere ihtiyaçları olmaktadır. Bunların hepsini birlikte yaptıkça sürünün daha güçlü olduğunu ve git gide daha büyük süreye sahip olduklarının farkındadırlar.

Her şeyi birlikte yapmalarına rağmen olmazsa olmaz kurallarından bir tanesi de tek lider kuralıdır. Kurtlardaki kurallar yaşam tarzlarının zorluğuna ya da sürünün şekline göre değişmez ana mantık bütün sürülerde aynıdır ki zaten yaşam şartlarına göre değişen sürü kuralları olsaydı eğer, köpeklerin evcilleşme süreci hiç kolay olmayacaktı. Bu kurallar lider tarafından sürüye karşı, kesinlikle esneme payı vermez. Eğer taviz veren bir lider varsa o liderin, sonunun geldiğinin göstergesidir, sürü de sonunuzun gelmesi sadece liderin taviz vermesiyle olmaz, her şeye itiraz eden kural tanımak istemeyen fevri takılmak isteyen genç bir kurtta olabilirisiniz ne yazık ki bu tavırlarınızın sonu da kesinlikle ve kesinlikle sürüden atılmanız olacaktır.

Sürüden ayrılan kurtlar ne yaptılar?

Köpekler yaşamlarını sürdürmeye çalışırken bir kafileye rastladıklarında, önce uzaktan uzun bir süre izlerler. Gördükleri kafiledeki insanlar aslında bir sürüdürler ve belirli kuralları, yaşam tarzları vardır. Ne olup bittiğini öğrenebilmek için günlerce takibe alır ve izlerler. Artık oradaki kafileyi çözmeye başladıklarına inandıktan sonra yavaş yavaş yaklaşarak kendilerinin varlığını gösterirler ve sürüye dahil olmak için uzaktan da olsa orada yaşayan insanlar gibi yaşamaya başlarlar.

Bu süreç aslında hayvanların evcilleştirilme sürecini başlatmıştır. Bu süre eğitim süreci değil bize göre evcilleşme süreci olsa da hayvanlar açısından hiç bilmedikleri bir sürüye dahil olma ve kendileri gibi davranmayan başka canlıların sürülerine ayak uydurma sürecidir. Zaman ilerledikçe de insanlar yaşam şartlarına, ihtiyaçlarına göre çeşitli hayvanları yakalayarak hayatlarına dahil edip kendi çıkarları için evcilleştirmeye başlarken artık çıkar ilişkileri olduğu için hayvanlar da kendi ihtiyaçlarının karşılanması için yakalanmaya başlamışlardır. Genel olarak köpeklerin nereden nasıl geldiği konusunda fikir sahibi olduğumuza göre ilk aşama olarak temel itaat eğitimine geçebiliriz…

Temel itaat eğitimi neden verilmelidir?

Temel itaatin verilme sebebi aslında bu yukarıda anlatmış olduğum kurt soylarının evrimleşme ve evcilleşme süreciyle doğrudan bağlantılıdır. Köpeklerin dilini anlayamıyorsunuz fakat istediklerinizi yapması gerekiyor. Günümüz şartlarında ise hayatımızın içine bu kadar girmelerinden kaynaklı ve birlikte yaşamakla ilgili ister istemez sorunlar oluşmaya başlıyor. Onlar bizler ve çocuklarımız için artık bir arkadaş, bir dost, bir koruyucu, bir polis, çeşitli alanlarda
birer kurtarıcı ve kimi zaman ise bir rehber köpek olabilme yetisine sahipler. Tüm bunlar ayrı eğitim evreleriyle gerçekleşebiliyor. Günlük hayatımız içinde ise en çok ihtiyacımız olan basit kurallarla birlikte yaşayabilmenin, birbirimizin hayatını kolaylaştırmanın yolunu bulmaktır. Bunun içinde temel itaat eğitimine ihtiyacımız vardır. Ben temel itaat eğitiminde köpek ile sahibi arasında çevirmen gibi köpeğin isteklerini ve köpeklerin beden dillerini sahiplerine anlatırken, köpeklere de yaşadıkları alandaki ( ev ya da bahçe olabilir) kuralları öğreterek sahibini de çok iyi tanımasını sağlıyorum…
Köpeklerden beklentilerimiz (bakıma ihtiyacı olan biri yoksa ve buna yönelik bir köpek almadıysanız) kesinlikle ihtiyaçlarımızı gidermesi ve bizim yaşam şartlarımızı kolaylaştırmasını hedef olarak almamalıyız.

Temel itaat eğitiminde hangi komutlar kullanılır?
1- Otur komutu
2- Gel komutu
3- Bekle komutu
4- Yat komutu
5- İz komutu

Bu temel 5 komut mutlaka verilmelidir.

Peki, bu komutları nerde ve nasıl kullanmalıyız?
1- Otur komutu: Evin dışında ve içinde kullanabileceğiniz ve sizi birçok zorluktan kurtaracak bir komuttur.
– Yemek yerken masada sizi rahatsız etmemesi için otur komutu kullanabilirsiniz.
– Evinize misafir geldiğinde kapı açılır açılmaz gelen kişinin üzerine atlamaması için otur komutu verilir.
– Karşıdan karşıya geçerken beklemeniz gereken durumda köpeğinizin o sırada dikkatinin sizde olması ve yeşil ışığın yanmasını beklemeniz için otur komutu verilir.

2- Gel komutu: Genelde dışarıda kullandığımız bir komuttur.
– Köpeğiniz ile dışarıda birlikte zaman geçirdikten sonra gitmeniz gereken durumlarda köpeğiniz yanınızda olmasa bile uzaktan gel komutunu vererek yanınıza gelmesini sağladığınız bir komuttur.
– Gereksiz sevgi gösterisinde bulunmayın köpeğinize eğer onu sevmek istiyorsanız köpeğinize gel komutunu verin yanınıza gelsin ve o zaman sevin.
– En çok kazaya sebebiyet verecek durumlardan bir tanesi de; köpeğiniz arabanın içindeyken siz kapıyı açsanız bile bekle komutuyla köpeğinizi bekletin ve yanınızdan araçların geçmediğinden emin olduktan sonra gel komutunu kullanın
3- Bekle komutu: Bu komut köpeğinizi hem yoran hem dinlendiren bir komuttur. Bu komutun doğru ve yanlış kullanımı sizi hem birçok şeyden kurtarır hem de sizin işinizi zora sokar. Çok basit bir komut olarak görünse de birçok kişi yanlış yerde bekle komutunu kullanarak köpeklerini stres altına soktuğunun farkında bile değildir. Bu komutu iki türlü anlatacağım.

3.1. Bekle komutu doğru verilirse faydaları nelerdir? Aynı komutu kullanarak köpeğim hem dinlenip hem nasıl yorulacak? sorusunun cevabını verelim.

Komut verirken köpeğe ne amaçla verdiğimizi de anlatıyoruz ve eğitim süreci birazda bu şekilde ilerliyor.

3.1.a. Bekle komutunda köpeğinizi dinlendirme: Bekle komutunu verdikten sonra özellikle yat ve bekle komutunu verdikten sonra peşine bir iş verilmeyecekse ve bunu köpeğinize bu şekilde de gösterirseniz köpeğiniz yattıktan sonra bekle komutunu alacak ve dikkatini sizden kesecektir. Bu süreçte onu dinlendirmeye başlayacak.

3.1.b. Bekle komutunda köpeğinizi istemeden yorabilirsiniz: Yat ve bekle komutunu verdikten sonra peşine bir iş koyarsanız; bekle fakat birazdan kalkıp geleceksin, bekle ama birazdan koşacaksın gibi, bu durumda köpeğiniz beklerken bütün dikkati ve algıları sizde olacağı için
bu tarz bekle komutlarını uzattığınız takdirde köpeğinizi yorarsınız. Bu yöntemlerin hepsinin kullanma yerleri ve zamanları vardır sadece doğru yerde doğru komutu ve tarzı seçmelisiniz.

3.2. Bekle komutunun yanlış verilme şekilleri ve olumsuz dönüşleri nasıl oluyor?

3.2.a Bekle komutunu verip dışarı çıkarsanız, köpeğiniz sizi bekleyecek ve siz gelmediğiniz için komutu bozacaktır. Bunun en büyük olumsuz getirisi de köpeğinize komut verdiniz köpeğiniz komutu bozdu ve düzeltemediniz. Köpek kafasındaki algıda ‘’aslında bana komut verdiğinde yapmak zorunda değilim’’olur.

Mamasını verirken bekle komutunu kullanmayın. Çünkü köpeğiniz akşama kadar sizin işten gelmenizi bekliyor. Akşama kadar aç kalan köpeğinize mama vermek istiyorsunuz ve köpeğinizin karşılaştığı komut BEKLE. Bu köpeğiniz açısından yaşanan kocaman bir hayal kırıklığıdır.

Sizden sadece yemek ve sevgi bekleyen bir cana karşı bu yaklaşım bana göre fazlasıyla acımasızca geliyor. Bekle komutunu çalışmak istiyorsanız bunu sevdiği bir ödül mamasıyla çok rahat çalışıp öğretebilirsiniz ama tekrar ve ısrarla yazıyorum ihtiyacı olan şeyler üzerinden bekle komutunu vermeyin.

Beklemeyi çok iyi öğrendikten sonra köpek her beklediğinde peşine ödül alacağını bilir ve büyük bir keyifle bekler.

  • Bekle komutunun uygun yerde ve zamanında verilmemesi: Mesela arabaya bindirdiğiniz bir köpeği arka koltukta bekletirseniz köpeğiniz ne zamana kadar bekleyecek ve ne için bekleyecek bu anlam karmaşasını köpeğinizde yaratmayın.
  • Bekle komutunu adaletli düşünemediğiniz zamanlarda verirseniz köpeğinizi strese sokarsınız. Mesela köpeğiniz için uygun olmayan ya da alışık olmadığı bir ortama soktuğunuzda bekle komutunu verirseniz bu çok adaletli olmaz ve köpeğinizi stresli bir ortamda beklemeye zorlamış olursunuz. Komutlar verilirken bulunduğunuz ortama göre komut kullanmalısınız. Yat komutu, gel komutu, bekle komutu, bunların hepsinin kullanım yerleri ve zamanları vardır doğru yerde doğru komut kullanımı sizi ve köpeğinizi her zaman etrafınızdaki tehlikelere karşı koruma altına alır ve kolay bir yaşam

4- Yat komutu: Hem öğretilmesi hem de uygulanması zor bir komuttur. Fakat profesyonel bir destekle bu komutu çok daha kolay yöntemlerle öğretebilirsiniz. Bana göre olmazsa olmaz komutlardan biridir. Çünkü yemek yerken, parkta otururken, sizin odanızdayken, onu taramak istediğinizde, sakinleştirmek istediğinizde ve bunun gibi birçok yerde yat komutunu kullanabilirsiniz. Her zaman tek başına yat komutu bir işe yaramayabilir peşine bekle komutunu destekleterek daha başarılı bir komut çalışması yapılır.

5- İz komutu: Ben eğitimlerimde izle komutunun kısaltılması olarak kullanıyorum. Takip, yanımda ve bunun gibi farklı komut isimleriyle de eğitimi veriliyor. Komutlarda kullanılan isimlerin bir önemi yok fakat tek heceli sözcükler daha çabuk ezberlendiği için kolay sözcüklerle eğitiminizdeki komutları öğretebilirsiniz. İz komutu köpeğinizin yolda yürürken özellikle trafiğin yoğun olduğu zamanlarda ya da karşıdan karşıya geçerken kullanacağınız komutlardan biridir. Bu komutu köpek aldıktan sonra siz ikinci bir komut verene kadar yanınızdan ayrılmadan sizi takip ederek yürümesi gerekecek. Bu komutu çok uzun süreli verirseniz köpeğinizi gereksiz yormuş ve komut bozmaya zorlamış olacaksınız.

Eğitim hayatım boyunca en sık karşılaştığım sorular…

  • Bu yaştan sonra temel itaati alır mı?

Köpeğiniz her yaşta temel itaat eğitimini alır fakat zaman olarak genç bir köpekle karşılaştırılmamalı ve genç bir köpekte odak çalışması 1-2 dakika yapılıyorsa yaşlı köpeklerde bu en fazla 30 saniye olmalıdır.

  • Eve çiş kaka yapmasının temel itaat ile ne ilgisi var?

İtaatsiz köpek demek; kendi kafasına göre takılan bir yanlışı olduğunda kimse müdahale etmeyecek o evde her istediğini yapacak anlamına Bu sebeple itaati olmayan bir köpek istediği yere çiş kaka yapma özgürlüğünü kendisinde görür. Tabii ki tuvalet sorununu temel itaat vererek çözmüyoruz fakat tuvalet eğitimi almış ve halen eve çiş kaka yapan bir köpeğiniz varsa sonraki dikkat edilmesi nokta köpeğinizin itaat edip etmemesi olacaktır.

  • Köpeğimin bana itaat etmesini istiyorum ama oturup kalkması benim için önemli değil bu komutları vermeden de itaatini sağlayabilir miyiz?

Bu komutları vermeden itaatini sağlayabiliriz tabiî ki başka komutlarda seçilebilir fakat bu komutları verirken köpeklere disiplini de öğretmiş oluyorsunuz ve köpeğin doğada yapmış olduğu hareketler dışında bir şey öğretilmediği için köpeklerde bu durumdan sıkılmadan tepki vermeden ya da doğasını bozmadan eğitimini tamamlamış olursunuz.

  • Bu eğitimi aldıktan sonra ne kadar tekrar etmeliyiz?

Eğitimi tamamlandıktan sonra (eğitimin verilme şekline de bağlı olarak değişebilir) en az 2 ay boyunca sahibi tarafından gün aşırı tekrar yapılmalı ve puppy döneminde bir köpekse eğer bir yaşına kadar da ara ara tekrar çalışmaların yapılması gerekmektedir.

  • Sizden sonra bize itaat edecek mi ve sadece köpek mi eğitim alacak bizimde eğitim boyunca yanınızda olmamız gerekiyor mu?

Bizim verdiğimiz eğitim sisteminde tek kişiye itaat et mantığı yoktur biz köpeğe nasıl itaat etmesi gerektiğini öğretiyoruz ve eğitim boyunca köpek sahiplerinin mümkün oldukça hiçbir eğitimi kaçırmadan bütün derslere girmelerini sağlamaya çalışıyoruz çünkü sadece köpek eğitim alırsa onu yönlendiren biri olmazsa köpeğiniz eski haline geri dönecektir ve hatta eğitimli bir köpeği tekrar düzeltmek eğitimsiz bir köpeğe yeniden eğitim vermekten daha zordur. Eğitimin yüzde 40 lık kısmını köpek tamamlar yüzde 60 lık kısmını da köpek sahibi tamamlar.

Köpek eğitimi iki aşamada tamamlanmış olur. Birinci aşama bizim verdiğimiz eğitimle köpeğin ne yapması gerektiğini öğretmek ve sahibine de nasıl davranması gerektiğini öğretmek, ikinci aşama ise tamamen köpek ile sahibi arasındaki çalışmaya dayalı olarak tamamlanır. Yani, eğitim devredildikten sonra sahibi köpeğiyle dışarı çıkıp dışarıda komut tekrarı yapmazsa, bir kafeye gittiğinde orada yat, otur, bekle komutlarını vermezse ya da karşıdan karşıya geçerken köpeğini öğrenmiş olduğu komutla yanında yürütüp bekle komutunu verip sonra karşıya geçmez ise o köpeğin öğrenmiş olduğu komutlar ezbere yapılan hareketlerden öteye geçmeyecektir. Görünüş olarak bütün komutları hatasız yapıyor olsa bile aslında köpeğinizi size karşı itaatsiz bir köpek olacaktır.

  • Bu komutları tekrarlamazsak unuturlar mı? Siz köpeklerde unutkanlık diye bir şey yok demiştiniz o zaman tekrar etmemize gerek kalmayacak mı?

Köpekler de unutmak diye bir mekanizma yoktur ciddi, beyinsel, travmatik ya da buna benzer sorunlar yaşamamış ise köpekler unutmazlar. İçgüdüsel olarak sürekli sürü liderliğini kovaladıkları için her fırsatta bildikleri komutları yapmamaya çalışacaklardır. Siz de git gide itaatsiz bir köpeğe sahip olacaksınız. Bunu engellemenin en güzel yolu bir önceki maddede de açıkladığım gibi öğrendiği komutları hayatınızın her alanında tekrar ederek bunu bir yaşam biçimi haline getirmeniz.

  • Temel itaatin içine başka komutlar ekleyebilir miyiz?

Temel itaat komutları sadece saydıklarımız değil. Tabii ki de eğitim verdiğim köpeklere otur, yat, bekle, gel komutları dışında yanıma izle topuk ve odak çalışmalarını da ekleyerek geniş çaplı bir temel itaat eğitimi veriyorum.

  • İleri itaat eğitimi vermek istiyorum ama temel itaat eğitimini yine de almak zorunda mı?

İleri itaat eğitimi dışarıdan temel itaat eğitimine benzeyip, sadece bütün komutları tasmasız olarak yapıyor olarak görünse de sahibine liderlik bağıyla itaat etmesi öğretilir. İtaati olmayan bir köpeğe ileri itaat eğitimini öğretmeye çalışmak bizim sadece kocaman bir zamanımızı boşa harcamaktan ötesine geçmeyecektir.

  • Eğitime kaç aylıktan sonra başlamalıyız?

Eğitime başlamanın zamanı yoktur, eğitim şekli vardır. Köpek kaç yaşında olursa olsun eğitimine başlanmalıdır. 10 aylık bir köpekle eğitime başladığınızda direk komutlarla başlayabilirsiniz fakat 3 -4 aylık bir köpekle eğitime başlamak istediğinizde ilk önce ona elden ödül maması yemeği öğretirsiniz sonra o havladıkça sizden bir şey alamayacağını öğretirsiniz ve sonrasında ise evinizin yaşam kurallarına göre ufak tefek yasaklarla ve ödüllerle aslında size itaat etmesinin başlangıcını yaratmış

  • Her köpek eğitilir mi?

Her köpek eğitilir. Hepsinden aynı başarıyı ve disiplini beklememek lazım. Köpek ırklarında değişen konu cinsine göre eğitimi belirlemek olacaktır. Chihuahua ırkı bir köpeğe ısrarla yanıma ve yanımda yürü komutlarını vermeye gerek yoktur çünkü yapısı gereği bizi çok fazla çekerken zorlamayacaktır, fakat bu ırk köpeğin yürüyüşünde tanıdığımız toleransı bir akita ırkı köpekte tanırsak hem bünye olarak hem de karakter olarak bizi fazla çekecektir ve itaatsizliğe doğru hızlıca adımlar atmış olacaktır. Bu yüzden köpeklerin ırkına bağlı olarak eğitimde tanınan toleranslar ve uygulanacak disiplinli eğitimlerin şekilleri değişecektir.

  • Eğitim verirken dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Eğitim sırasında dikkat edilmesi gereken etkenler her köpeğe göre değişkenlik gösterebilir. Olmazsa olmazlarımız ise;

  1. Köpek sahibinin çok fazla sabırlı olması.
  2. İstikrarlı olmak
  3. Köpeğinizi fazla yormadan ve sıkmadan çalışmanız
  4. Doğru ödül seçimi
  5. Çalışmaların ilk başlarında kesinlikle ortam iyi seçilmeli etrafta çok fazla dikkat dağıtıcı etken olmaması
  6. Köpeğinizin durumuna göre eğitim günleri ve saatleri belirlemeniz.
  • Eğitim sırasında ödül olarak ne kullanıyorsunuz?

Ödül seçimini köpek sahipleri ya da eğitmenler değil aslında köpeğin durumu belirleyici bir rol oynamaktadır. Oyuncu ruhlu olan ve iştahı çok iyi olmayan bir köpek ile en lezzetli ödül maması bile kullansanız eğitimlerimiz sıkıcı olacak ve çok başarılı olmayacaktır. Gözü aç yemek yemeyi seven bir köpekle de oyuncak ile çalışmak isterseniz o köpekle de aynı şekilde çok başarılı bir sonuç alınamayacaktır. Bu sebeple eğitime başlamadan önce köpeğin karakterini iyi analiz edip ona göre eğitime başlanmalıdır. Eğitimde her zaman başarılı olmak istiyorsanız doğru analiz doğru yöntemler belirlemek zorundasınız.

  • Hem oyuncu hem ödül seven köpek var mıdır varsa hangi yöntemle çalışmalıyız?

Hem oyuncu hem de ödülü seven köpekler çok sık olmasa da karşılaştığımız köpek türleri de var tabii ki burada her hangi bir tercih yapmanıza gerek yoktur sadece şuna dikkat edilebilir eğer dışarıda parkta çalışacaksanız oyuncağı ile çalışma yapın alan geniş olduğu için köpeğinizi rahatça oynatabilirsiniz ev içerisinde ya da bunun gibi dar alanlarda kapalı alanlarda çalışacaksanız ödül maması kullanarak çalışmanızda fayda olacaktır.

Bu yazımız ile ilgili düşüncelerinizi ve ya önerilerinizi duymak isteriz. Aşağıdaki yorum bölümünden bize lütfen düşüncelerinizi iletin.

Bir Cevap Yazın